Media

Media is iets wat tegenwoordig niet meer weg te denken is in de maatschappij. Ik kom het in Nederland dan ook dagelijks tegen. Media wordt in scholen gebruikt voor vele doeleinde, gedurende de dag komt media verschillende keren voorbij. Media wordt vooral gebruikt door gebruik van een digibord en soms een iPad. Ik ging dan ook naar Canada met het idee dat dat hier ook het geval zou zijn, het bleek in de praktijk iets anders. Lees snel verder om hier meer over te lezen!

Voordat we gaan kijken naar het gebruik en de toepassing van media in Nederland en Canada ga ik het eerst hebben over mediawijsheid. Iets wat samenhangt met media, want hoe kun je media op een goede manier gebruiken als je niet weet hoe?

Mediawijsheid is een vaag begrip en als je mensen dit laat omschrijven krijg je waarschijnlijk verschillende definities met dingen zoals ‘wijs omgaan met media’ ‘weten wat je moet doen met media’ ‘hoe je goed dingen opzoekt’. Allemaal zeggen ze iets, maar ze omvatten niet alles. De Raad voor Cultuur heeft het begrip jaren gelden in 2005 als volgt beschreven ’… het geheel van kennis, vaardigheden en mentaliteit waarmee burgers zich bewust, kritisch en actief kunnen bewegen in een complexe, veranderlijke en fundamenteel gemedialiseerde wereld’. Het model van Mediawijsheid.nl (z.d.) heeft deze definitie gebruikt om 10 competenties op te stellen om zodoende mediawijsheid als het ware te kunnen meten. Zij hebben de competenties opgedeeld in de competentiegroepen begrip, gebruik, communicatie en strategie.

In Nederland heb ik gemerkt dat er op verschillende manieren veel aandacht is voor media. Media zie je gedurende de hele dag terugkomen, het meeste door gebruik van het digibord waar bijna iedereen de hele dag in meer of mindere mate gebruik van maakt. Daarnaast zijn er tegenwoordig in veel scholen en klassen iPads te vinden en heb je verschillende weken per jaar die in het teken staan van media(wijsheid). Iets wat ik een goed iets vind, bewust omgaan met verschillende soorten media en weten hoe je deze optimaal kan gebruiken. Daarvoor wordt in Nederland vaak het T-pack model (McGraw-Hill Education, 2017) gebruikt, dit geeft inzicht in hoe een combinatie van vakinhoud, didactiek en ICT tot T-pack kan leiden, een zinvolle toevoeging van ICT.

In Nederland merk ik dat hier door de leerkrachten wel naar wordt gekeken, niet per se met het T-pack model. Maar er wordt gekeken hoe iets een meerwaarde kan hebben door gebruik van iPads/digiborden. Een goede ontwikkeling als je het aan mij vraagt aangezien we leven in een wereld vol met media, het een manier is om contact te houden met elkaar, meer over elkaar te leren en het soms zoveel meer kan laten zien dan een enkel afbeelding in een boek.

Als ik dan kijk naar mijn stageschool in Canada merk ik dat dit op een hele andere manier wordt toegepast. Ze hebben in de klaslokalen niet de nieuwste media. De grade 1/2 klassen hebben een beamer en een ladybug. De beamer wordt gebruikt om het scherm van de computer te delen en de ladybug is een projector. Deze twee dingen samen worden in combinatie met iPads in de klas gebruikt. Wanneer de beamer gebruikt wordt is om een filmpje te laten zien, de filmpjes zijn vaak ter vermaak, af en toe is er een educatief filmpje of een verhaal dat voorgelezen wordt. Maar meestal is het een filmpje voor tijdens de snack of wanneer er niets meer te doen is. Daarnaast wordt de ladybug in één klas maar echt gebruikt om de werkbladen uit te leggen en staat die in een andere klas stof te happen. Een echt digibord hebben ze hier niet en dat is wel iets wat mij enorm verbaasde. Dit omdat het digibord in Nederland niet meer weg te denken is. Ik denk ook dat een digibord hier echt iets toe zou voegen, nu staat een leerkracht een gedeelte van de tijd achter de klas en is veel bezig om van de ladybug naar de computer te gaan om de goede dingen om het scherm te krijgen. Daarnaast is de beamer niet goed afgesteld waardoor een kwart van het beeld wegvalt. Daarnaast zou een digibord er ook voor zorgen dat je op een groot bord kan schrijven en tekenen in plaats van de kleine flip overs die ze nu gebruiken. Ik merk nu ook dat ondanks dat een digibord in Nederland gewoon is het nog steeds de belangstelling trekt van een hoop kinderen en ik merk hier dat de flipovers dat niet doen. Dit wordt ook bekrachtig door onderzoek waarin als een van de belangrijkste opbrengsten naar voren komt dat een digibord bijdraagt aan de betrokkenheid (Jop, 2014). Dit omdat de wereld en de actualiteit op een eenvoudige manier de klas in gehaald kan worden. Dit kan ook met een beamer natuurlijk maar toch wordt er naar mijn mening niet optimaal gebruik van gebruikt door onder andere bovengenoemde redenen (onhandig, achter de klas). Dingen schrijven/tekenen op de flipovers kost daarnaast veel tijd, tijd die volgens mij effectiever ingezet had kunnen worden.

In een kindergarten klas wordt de beamer elke dag tijdens de opening van de dag gebruikt, de leerkracht typt een kort tekstje over de dag waar ze opzettelijk spelfouten in maakt, die de kinderen dan weer moeten verbeteren. Daarnaast wordt de beamer ook gebruikt als timer en om een filmpje te laten zien te verduidelijking van een bepaald onderwerp. Ook gebruikt de leerkracht media nog op een andere manier, gedurende de dag filmt en fotografeert de leerkracht de kinderen en hun werk. Dit probeert ze elke dag kort terug te koppelen met de kinderen, zowel in positieve als negatieve zin. Ze laat foto’s zien van het gemaakte werk, een filmpje van de oudste kleuters wanneer ze hun optreden oefen in de gymzaal, hoe afval verkeerd gescheiden wordt en ga zo maar door. Er wordt dan gezamenlijk met de klas over gepraat over wat er goed en minder goed ging en wat er bijvoorbeeld anders kan. Ik vind dit een positief iets, de kracht van media toepassen in een klas om de kinderen bewust te maken van het werk en gedrag van zichzelf en anderen. Voor mij is het alleen soms iets te persoonlijk, zo wordt er soms weleens een foto getoond van een kind wat een woede-uitbarsting heeft en met dingen gegooid heeft bijvoorbeeld. Goed om de rest van de klas te laten zien hoe het niet moet en wat je kan doen als je merkt dat je boos wordt, maar het is wel erg confronterend voor dat specifieke kind. Iets wat mij wel meer op valt, dat het hier vaak over specifieke kinderen gaat in plaats van een situatie. Waar in Nederland gezegd wordt ‘Er was vanochtend iemand die dit en dit gedaan heeft.’ Wordt er hier vaak gewoon gezegd ‘Vanochtend heeft pietje dit en dit gedaan’. Ik vind het een positief iets dat door gebruik van media kinderen op de positieve en negatieve kanten van de dag wordt gewezen maar persoonlijk zou ik het liever minder specifiek op een kind gericht zien. Omdat hierdoor het kind geen succeservaringen opdoet maar juist een negatieve ervaring. Terwijl een succeservaring juist zoveel meer invloed heeft (in positieve zin) op de leerprestaties van een kind. Dit is iets wat ook terugkomt in de motivatietheorie van Maslow (1934), hij benoemt dat succeservaringen belangrijke componenten zijn voor motivatie (Mulder, 2012).

Maar terug op het gebruik van media(wijsheid) in deze klas, hier wordt er bewuster gekeken naar de mogelijkheden en het ook daadwerkelijk toegepast. Waarbij vooral de competenties die horen bij actief en interactief gebruik van media centraal staan (Mediawijsheid, z.d).

De iPad in de klas worden wat ik gezien en gehoord heb enkel ter ‘vermaak’ gebruikt, in een grade 1/2 klas krijgen de kinderen aan het eind van de dag 20 minuten de iPad (gezamenlijk) om te doen wat ze willen. Er staan wat educatieve spelletjes op maar de kinderen gaan 9/10 x naar een site om online spelletjes te spelen. De tijd dat de kinderen gebruik maken van de iPad is de leerkracht bezig met het opruimen van de klas en alles weer te organiseren voor de volgende dag. Wanneer de kinderen in de bibliotheek vrije tijd krijgen is het hetzelfde geval, de iPads worden ook dan enkel gebruikt voor spelletjes of filmpjes. Dit terwijl de iPads een veel groter aandeel zouden kunnen hebben in de klas, zo kunnen ze bijvoorbeeld vaker gebruikt worden om bepaalde zaken op te zoeken tijdens lessen zoals science, of door te rapporteren aan andere klassen wat ze doen. Hierdoor zouden de kinderen ook meer leren over de mogelijkheden van media en mediawijzer worden zoals omschreven in de het competentiemodel van Mediawijzer (z.d.).

Zelf heb ik al meerdere keren met kinderen gezeten om een educatief spelletje te doen, maar helaas zijn de meeste te moeilijk en wij (leerkrachten en ik) kunnen er zelf geen nieuwe apps op zetten. Daarom ben ik gaan kijken welke apps er wel op staan en hier gebruik van te maken met de andere middelen die ik heb! Als ik namelijk verder in de school kijk is er heel veel media te vinden. Er zijn vele robots en technische lego. De kinderen krijgen in de bibliotheek les over programmeren. Dit gebeurt al vanaf kindergarten waar de JK’s en de SK’s (jongste en oudste kleuters) gebruik maken van de Dash robot en op een simpele manier meer leren over programmeren! Ik vind dit heel interessant om te zien en ben dan ook aan de slag gegaan met de groepjes kinderen om ze te helpen ‘programmeren’. De les die de kleuterklassen krijgen zijn helaas schaars dus vandaar dat ik het zelf opgepakt heb! Tijdens de bibliotheek les krijgen de kinderen altijd eerst een experiment te zien waarna er tijd is om ‘vrij’ te spelen. Er is dan een groepje van 5 kinderen dat met de robots aan de slag mag. Vaak werd er een korte instructie aan de kinderen gegeven waarna ze zelf aan de slag gingen. Ik merkte dat deze instructie voor de meeste niet genoeg was, dus ik ben bij deze kinderen gaan zitten en heb met ze gezamenlijk de robots gekoppeld en opdrachten laten doen. Dit ging zo goed dat de weken erop ik dit ook met de kinderen gedaan heb! Ik heb de kinderen verschillende opdrachten gegeven zoals ‘laat Dash een rondje om de stoel draaien’ en ‘Spreek Dash zijn stem in’. Dit waren kleine opdrachten maar voor de meeste al ‘ingewikkeld’ genoeg. Toch pikte de meeste kinderen het snel op en kregen ze steeds meer voor elkaar. Dit maakte voor mij toch nogmaals duidelijk dat programmeren al heel goed kan worden toegepast bij jonge kinderen!

Cöp, J. (2014). De kracht van het digitaal schoolbord. Geraadpleegd op 17 juni 2018, van https://wij-leren.nl/digitaal-schoolbord.php

McGraw-Hill Education. (2017). What Is TPACK Theory and How Can It Be Used in the Classroom? Geraadpleegd op 17 juni 2018, van https://www.mheducation.ca/blog/what-is-tpack-theory-and-how-can-it-be-used-in-the-classroom/

Mediawijsheid competentiemodel (z.d.). Geraadpleegd op 17 juni 2018, van https://www.mediawijzer.net/van-mediawijzer-net/competentiemodel/

Mulder, P. (2012). Piramide van Maslow. Geraadpleegd op 22 juni 2018, van https://www.toolshero.nl/persoonlijk-geluk/piramide-van-maslow/